Dagvoorzitter en bestuurslid Saar Francken opent de vergadering om 20.00 uur en neemt de agenda door. Bij punt 4 van de agenda vervallen de korte terugblik en de stand van zaken, deze komen bij het welkomstwoord en bij punt 5 aan de orde.
Voorzitter Bart de Visser verwelkomt de leden, met name de nieuwe leden. Hij licht toe dat het doel van de vergadering is besluiten te nemen over een aantal voorstellen, zoals het jaarplan en de begroting. Het jaarplan is opgesteld door de boeren in samenspraak met de teams en ploegen. Hij dankt hen voor hun werk. Er zijn inspraakavonden geweest, waar leden kennis konden nemen van de plannen en hun ideeën hierover inbrengen. Het bestuur vindt een geleidelijke en stapsgewijze ontwikkeling belangrijk. Terugkijkend op het afgelopen jaar zijn vrijwel alle plannen gerealiseerd: een tunnelkas, biggetjes, een mooie collectieve ruimte, paddenstoelenteelt, een kantoor voor de boeren, veel verbeteringen aan het land zoals betere afwatering. Toch waren er flinke uitdagingen, zoals een erg nat voorjaar, waardoor er minder (de) producten waren of van mindere kwaliteit (wat minder waren). Ook het op peil houden van het ledenbestand is een uitdaging. Een flink aantal leden heeft opgezegd en moet worden vervangen. De belangrijkste reden is dat men het lidmaatschap niet goed kan inpassen in het leven. Daarom heeft het bestuur enkele maatregelen genomen, zoals een flexibeler manier van uitgifte en is veel aandacht aan ledenwerving besteed. Daarbij is benadrukt dat meewerken van groot belang is, maar tegelijkertijd moet dit wel in iemands leven passen, dus hij roept op tot mildheid. Dit geldt ook voor de verschillende meningen over hoe de boerderij zich moet ontwikkelen. Respect voor elkaars opvattingen is daarom van belang: er zijn meer dingen die ons verbinden dan ons verdelen.
Secretaris Marcel Oomen deelt mee dat er in totaal 108 stembriefjes zijn uitgegeven, wat betekent dat bij besluiten er in totaal 108 stemmen uitgebracht kunnen worden.
Er zijn geen opmerkingen over het verslag van de vergadering van 27 juni 2024, dit wordt met algemene stemmen ongewijzigd vastgesteld.
Lid Dirk Huizinga licht een aantal resultaten van de ledenenquête toe. Bart de Visser stelt vast dat de leden meer informatie van het bestuur willen krijgen en dat de zichtbaarheid van het bestuur beter kan. Hij zegt toe dat het bestuur hieraan aandacht zal geven. Ook zullen de communicatielijnen binnenkort beter toegelicht worden.
Saar Francken vraagt de leden om Egbert Dijkstra, Inge Go en Naomi Engelkes te benoemen als stemcommissie. De leden stemmen hiermee in met algemene stemmen.
Boer Daniël Treep geeft een korte terugblik, waarbij het natte voorjaar zorgde voor een wat minder goede oogst. Wat betreft 2025: Er zal komend jaar meer land in gebruik worden genomen. De resultaten van de ledenenquête worden verwerkt in het teeltplan. Hij stelt vast dat het Bouwteam veel werk heeft verzet om de tunnelkas te realiseren, hiervoor applaus. Er is een Kasploeg opgezet, mechanisatie wordt doorgezet (aanschaf sporenwisser, greppelfrees). Er komt wat nieuw gereedschap en er is een team voor mechanisatie en gereedschap onderhoud. Er is veel werk aan de boomgaard geweest, jammer genoeg was het erg nat en er waren weinig bestuivers, dus nog geen oogst aan de fruitbomen. Dit wordt voor volgend jaar wel verwacht. Het succes van de zwammerij nodigt uit tot voortzetting. Hij memoreert het vertrek van Fabian Kemps Verhage, maar boer Grietje Mellema is een waardig opvolger, applaus voor beiden.
Boer Grietje Mellema kijkt terug op de bouw van het kraamhok. Het fokken van varkens wordt voortgezet, waarbij de zeug Bea wordt geïnsemineerd met het Duroc ras, waardoor er meer vleesgroei verwacht wordt bij deze biggen. Er komen twee slachtrondes, en er zal graan voor voer worden geteeld. Het graan is voor de varkens, het stro voor in de potstal. Een deel van de kudde schapen van de herderin Regina heeft het blauwtongvirus niet overleefd. Het gedeelte wat bij ons op het land en stal staat heeft het gelukkig beter gedaan. Er zijn nu nog 15 schapen aanwezig, per 2 december verdwijnen deze om ruimte te maken voor graanteelt en – indien de leden dit willen – rundvee.
Vraag: Hoe oud worden de varkens voordat ze geslacht worden?
Dit jaar waren ze anderhalf jaar, dat wordt in de toekomst ruim een jaar.
Vraag: Is er een plan voor de ronde silo die in het veld staat? Bijvoorbeeld voor paddenstoelenteelt?
De silo is ruim genoeg voor de teelt van paddenstoelen, maar er zal elektra en water nodig zijn en aanleg daarvan staat niet in de plannen.
Vraag: Is bekend waar de schapen naartoe gaan?
Ze gaan naar Groenendaal.
Vraag: Welke ICT-systemen worden gekoppeld?
Ledenadministratie wordt aan de website gekoppeld. Dit geldt ook voor de uitgifteregistratie.
Dagvoorzitter Saar Francken vraagt de leden in te stemmen met het jaarplan. De leden stemmen hiermee in met algemene stemmen.
Saar Francken licht het voorstel toe om een start te maken met het Landschapsplan. Dit kost geen geld, maar wel tijd. Om die reden vraagt het bestuur instemming van de leden. Dit plan sluit goed aan bij de drie pijlers van het concept Herenboerderij. Na verdere uitwerking in overleg met andere partijen, zoals de provincie Noord-Holland, de gemeente Heemstede en de verpachter, het bisdom Haarlem-Amsterdam, wordt er op de ALV in najaar 2025 een integraal landschapsplan met begroting voorgelegd aan de leden. Aan de hand van het schetsontwerp (het concept inrichtingsplan) licht zij verschillende elementen toe.
Vraag: Wat is verhouding plan en voedselproductie? Gaat het productie kosten?
Er zitten uiteraard dilemma's in, misschien raken we wat land kwijt, maar de opbrengst is divers, zoals meer biodiversiteit. Het voedselbos is bedoeld voor voedsel, maar tegelijkertijd een klein ecosysteem.
Vraag: Wat is verhouding tot de ontwikkelingsplannen van de gemeente?
Dat is nog niet duidelijk, maar met een goed landschapsplan kan wel het gesprek worden aangegaan.
Vraag: Krijgt het algemene publiek ook toegang tot de boerderij?
Hierover was inderdaad discussie, maar primair is gebruik voor de leden. Wel biedt grotere toegankelijkheid mogelijkheden voor meer externe financiering.
Dagvoorzitter Saar Francken vraagt de leden in te stemmen met het starten van het Landschapsplan. De leden stemmen hiermee in met algemene stemmen.
Voorafgaand aan de bespreking van het Rundveeplan stellen Roos Winkel en Carsten Lincke zich voor als vertrouwenscontactpersonen. In geval van problemen tussen leden zijn zij er vooral voor een eerste gesprek en zullen dan bepalen hoe verder. Dit contact is vertrouwelijk, verdere communicatie gebeurt in overleg met degene die contact zoekt.
Bestuurslid Josephine Smits geeft een toelichting op het rundveeplan. Zij benadrukt dat het een plan is dat unaniem wordt gedragen door het bestuur. Het plan sluit aan bij de drie pijlers (natuur-gedreven, economisch gedragen en sociaal verbonden), en het verbetert de circulariteit. Het zorgt ook voor meer beleving, de biggetjes zorgen voor meer sociale verbondenheid, dit zie je niet bij bloemkolen (luid gelach). Het plan zelf behelst de aanschaf van runderen, maar pas in april zal bepaald worden welke rassen en liefst meer dan één om ervaring op te doen (rustig gedrag, goed eten van ons gras, niet gevaarlijk, makkelijk afkalven). Geen stier, en alleen aankoop. Er komt één slachtmoment in 2025, het jaar erna komen er twee slachtmomenten. We winnen zelf voer van ons land en we krijgen goede mest. De runderen moeten wel een half jaar op stal staan gedurende de wintermaanden, omdat het dan te nat is op het grasland.
In april is er een beslismoment (go/no go): er moeten dan voldoende vrijwilligers zijn voor de verzorging en de technische voorzieningen moeten klaar zijn (noodopvang in geval van ziekte, en vóór de winter een potstal).
Vraag: Kunnen verschillende rassen bij elkaar?
Dat gaat vrijwel altijd goed.
Vraag: Zijn de runderen er ook voor melk?
Nee, de runderen zijn vooralsnog voor de slacht, het zijn vleesrunderen, dus geen melkproducerende kapstokken (gelach).
Vraag: Hoe is het ruimtebeslag van de runderen?
Nu nog ongebruikte percelen worden bestemd voor de runderen (percelen J en I) en G en H voor het wintervoer.
Vraag: Hoeveel werk brengen de runderen met zich mee?
Het werk in de zomer is vooral zorgen dat er voldoende water is en controle op gezondheid. In de winter is er meer werk, voeren van dieren, opstrooien potstal, mestverwerking e.d.
Vraag: Waar komt de potstal?
In de schuur, een ruimere plek dan de huidige potstal van de schapen. Waarschijnlijk betekent dit dat bepaalde machines buiten moeten worden ondergebracht.
Vraag: Hoeveel runderen komen er in de potstal?
Aanvankelijk zes, maar later tien. Ze krijgen voldoende ruimte, ruim boven de norm die geldt in de biologische landbouw.
Vraag: Mogen runderen op de waterkering (dijk) lopen?
De runderen mogen wel op de dijk staan, maar ze mogen deze niet vertrappen en instabiel maken. In de winterperiode met veel regen mogen ze daar dus niet staan. Extra aanpassingen aan de waterkeringen zijn niet nodig.
Vraag: Onze boerderij is niet bewoond, wat betekent dit voor de zorg voor de runderen?
We zouden graag willen dat er gewoond kan worden, maar dat kan nu niet. Wellicht wel in de toekomst, bijvoorbeeld wanneer het terrein van de Waterzuivering daarvoor wordt bestemd. De zorg moet dus geleverd worden door de boer en de leden die niet op de boerderij wonen.
Vraag: Hoe ligt de verhouding tussen de kosten van het houden van runderen en de andere kosten? Dekt de bijdrage van leden die vlees willen alle kosten?
Het bestuur kijkt naar het geheel, runderen passen daar goed in. Met name de kosten die direct verbonden zijn met de dieren, zoals het voer, de aankoop en de bouw van de potstal worden gedragen door de leden met een vleespakket. Andere kosten die bijdragen aan biodiversiteit, beleving e.d. worden niet doorberekend. Zo is het graan dat wordt verbouwd deels voor de varkens als voer, maar het stro in de potstal vormt de basis voor de mest. Daarnaast werkt het graan ook als een bodemverbeteraar.
Vraag: Wat zijn de extra contributie-kosten voor leden met vlees?
Voor de leden met vlees betekent het een wekelijkse verhoging met € 1,23 per mond.
Vraag: Is het mogelijk alsnog voor een vleespakket te kiezen?
Ja, dit is éénmalig mogelijk tot 15 december, maar niet meer dan je aantal vegaabonnementen hebt. Dus heb je twee vega-pakketten en je wilt ook vlees, dan kun je overstappen op twee vleespakketten. Je kunt niet kiezen voor hetzij varkensvlees, hetzij rundvlees, het is altijd beide.
Dagvoorzitter Saar Francken vraagt de leden in te stemmen met het Rundveeplan. De meerderheid van de leden stemt vóór het houden van rundvee, waarmee het rundveeplan is goedgekeurd.
Na de pauze zet bestuurslid Annemarie Tiggelman een aantal leden in het zonnetje met een persoonlijk toespraakje en overhandigt hen een klein presentje: Hein Veldmaat en IJsbrand van der Bent van de Veeverzorgingsploeg; Elke Otten van het Team Communicatie; Annemarie Lodder van het Natuurteam. Antoine Rocourt van het kruidenteam en Hans Sinnige van het bouwteam zijn helaas verhinderd en ontvangen hun bedankje zo spoedig mogelijk.
Penningmeester Thomas Bervoets licht de begroting toe. Een contributieverhoging is nodig om de stijgende kosten van inflatie op te vangen en het verlies aan leden te compenseren. Belangrijke exploitatiekosten zijn de pacht, de salariskostenvergoeding van de boeren, jaarbijdrage aan Herenboeren Nederland, en de kosten van zaad en voer. Alle verzoeken om budget van de teams en ploegen zijn opgenomen in de begroting. Ook 2025 is nog een opstartjaar, wat betekent dat er nog altijd geïnvesteerd moet worden, zoals in mechanisatie, aanleg elektra, verbetering afwatering, bouwen potstal. De terugbetaling van de obligatieleningen is een andere kostenpost. Voor de aparte lening van € 100.000 zal 75% dit jaar worden terugbetaald, de rest in 2026, waardoor iets meer ruimte ontstaat voor het opvangen van tegenvallers. Er wordt geen reserve opgebouwd, naar verwachting zal dit gaan gebeuren zodra alle noodzakelijke investeringen zijn gedaan. De begroting wordt met algemene stemmen goedgekeurd.
Secretaris Marcel Oomen licht toe dat er geen quorum is om over de voorstellen tot wijziging van het Huishoudelijk Reglement te stemmen. Hij stelt voor om de stemming te laten plaatsvinden via een online stemming. Dit mag rekenen op instemming van de leden.
Vraag: Hoe wordt de terugbetaling van het inleggeld geregeld als er voor een opzeggend lid dat het 'hoge' entreegeld heeft betaald, een vervangend lid is dat het 'lage' inleggeld betaalt?
In dat geval zal er gewacht moeten worden met de terugbetaling totdat een tweede vervangend éénpersoonshuishouden als lid is gevonden, of dat een meerpersoonshuishouden is aangetreden. Dit zal worden verduidelijkt in de regels die gelden voor de terugbetaling van het inleggeld.
Vraag: In geval van een opzegging kan het lang duren voordat het opzeggende lid zijn inleggeld terugkrijgt. Hoe denkt het bestuur hiermee om te gaan als zich een situatie voordoet waarbij het opzeggende lid dit entreegeld echt nodig heeft?
In dit geval zal het bestuur hierover een besluit moeten nemen, waarbij rekening zal worden gehouden met de financiële situatie van het vertrekkende lid. Het streven is om inleggelden terug te betalen als dit ook kan, maar de basisregel is dat entreegeld wordt terugbetaald nadat een vervangend lid is gevonden. Gezien de hoeveelheid leden die per einde van dit jaar heeft opgezegd, zal het wel even duren voordat zij hun inleggeld terugontvangen.
Vraag: Waarom zijn er dit jaar dan zoveel opzeggingen?
Dit is het derde jaar van de boerderij en leden kunnen opzeggen als zij twee jaar lid zijn geweest. Het is dus logisch dat leden die om welke reden dan ook willen opzeggen, dit in het derde jaar doen, het is een soort kanteljaar. De meest gegeven reden voor opzegging is overigens dat leden het ophalen van de producten en het meewerken op de boerderij niet in hun agenda in kunnen passen, terwijl zij wel de druk voelen om een bijdrage te leveren.
Vraag: Krijgt een opzeggend lid voorrang op terugbetaling van het entreegeld als het lid zelf een nieuw lid aanbrengt?
Dat is inderdaad het voorstel.
Vraag: Als een éénpersoonshuishouden dat het 'lage' entreegeld heeft betaald een mond erbij wil hebben, wat gebeurt er dan met het entreegeld?
Dan zal dit lid entreegeld bij moeten storten, dus een bedrag van € 1.375.
Vraag: Krijgen leden die nu één mond afnemen de helft terug van het betaalde (hoge) inleggeld?
Nee, het voorstel is dat deze regeling alleen geldt voor nieuwe leden die vanaf 1 januari 2025 lid worden. Leden die het hoge entreegeld hebben betaald, krijgen bij opzegging ook het hoge entreegeld terug.
Vraag: Heeft een nieuw lid met een éénpersoonshuishouden hetzelfde stemrecht als een ander lid? Of geldt een stemrecht zoals bij een Vereniging van Eigenaren (afhankelijk van de grootte van de woning)?
Het voorstel is dat leden die het lagere entreegeld betalen dezelfde rechten en plichten hebben, dus ook volledig stemrecht.
Vraag: Is het niet zo dat het in rekening brengen van een lager entreegeld een besluit moet zijn van de ALV?
Het vaststellen van de hoogte van het entreegeld is niet geregeld in de statuten of het huishoudelijk reglement. Het bestuur meent echter dat het wel van belang is dat de leden op de hoogte zijn van deze regeling en ermee instemmen.
Dagvoorzitter Saar Francken vraagt de leden om instemming met het lagere entreegeld voor éénpersoonshuishouden. De leden stemmen in meerderheid in met deze regeling.
Voorzitter Bart de Visser geeft een toelichting op het voorstel om lid te worden van een vereniging van Herenboerderijen. Doel is om als een stevige gesprekspartner ten opzichte van de stichting Herenboeren Nederland te kunnen functioneren en sluiten met deze stichting een samenwerkingsovereenkomst.
Vraag: Zijn er financiële risico's verbonden aan dit lidmaatschap?
Er zal contributie betaald moeten worden. De verwachting is dat de contributie laag is. Het kan wel zijn dat de meerderheid van de Herenboerderijen besluit tot een overeenkomst waar wij ons niet prettig bij voelen.
Vraag: Zijn wij aansprakelijk als er met een andere Herenboerderij iets misgaat?
Nee, dat is niet het geval.
Vraag: Kan het lidmaatschap van deze vereniging ervoor zorgen dat de bijdrage aan Herenboeren Nederland daalt of juist stijgt?
Dat is niet de verwachting. De stichting Herenboeren Nederland kan de kosten slechts voor 50% dekken uit de bijdragen van de boerderijen, er moet nog veel extra geld worden geworven, maar er is een grens aan wat de boerderijen willen en kunnen betalen.
Vraag: Worden de statuten van deze vereniging voorgelegd aan onze leden?
Nee.
Vraag: Het lijkt erop dat een extra bestuurlijke laag wordt toegevoegd, terwijl er nu direct overleg is tussen boerderijen en de stichting. Is dat wel doelmatig?
Doel is juist om meer invloed te krijgen op wat Herenboeren Nederland aan diensten levert. Nu moet dat per boerderij, als je dit samen doet, heb je meer invloed.
Vraag: Is er een risico dat ander overheidsbeleid leidt tot minder inkomsten voor de stichting Herenboeren Nederland? Of dat de fondsen minder steun geven? En dat de boerderijen veel meer moeten afdragen?
Er is een grens aan wat de boerderijen kunnen en zullen bijdragen, maar er is wel een omslagpunt. De verwachting is dat dit bij zo'n 35 aangesloten boerderijen het geval is. Uiteindelijk moet het systeem zichzelf bedruipen.
Vraag: Vindt de stichting Herenboeren Nederland deze vereniging een goed idee?
Ja, want het initiatief komt juist vanuit deze stichting. Er is eerst uitvoerig onderzoek gedaan hoe je de inspraak en invloed van de boerderij kunt vergroten, en deze vereniging is daarvan het resultaat.
Vraag: Lost dit het eigenlijke probleem op, namelijk het ontbreken van echte invloed van de boerderijen op de stichting? En zou de coöperatie-vorm geen betere oplossing zijn?
Er zijn verschillende oplossingen en vormen overwogen in een traject van twee jaar. Het is niet duidelijk of het coöperatiemodel is overwogen.
Vraag: Is het mogelijk dat we de statuten van de op te richten vereniging zien, voordat er tot stemming wordt overgegaan?
De statuten zijn er alleen in concept, doel van de bespreking was om het concept van de vereniging voor te leggen.
Vraag: Wat is de consequentie als de meerderheid van onze leden tegen dit voorstel stemt, omdat er geen statuten bekend zijn?
Dan is het alternatief om het pas in stemming te brengen als de statuten wel bekend zijn.
Vraag: Zijn de statuten bekend, of is het niet de bedoeling dat ze gedeeld worden?
Ze zijn in concept bekend en kunnen in die vorm gedeeld worden.
Dagvoorzitter Saar Francken brengt het voorstel in stemming. Er is een meerderheid vóór aansluiting bij deze vereniging. Toegezegd wordt om de concept-statuten te delen met de leden.
Er zijn geen voorstellen ingebracht door leden. Dit agendapunt is daarmee afgehandeld.
Secretaris Marcel Oomen licht het idee voor de instelling van een sociaal fonds toe. Doel is de toegankelijkheid te vergroten. Dit zou kunnen in de vorm van een stichting met ANBI-status, die ook fondsen kan werven voor allerlei activiteiten. De giften aan deze stichting zijn dan aftrekbaar voor de inkomstenbelasting. Leden worden uitgenodigd hierover mee te denken en zich daarvoor bij de secretaris te melden.
Vraag: Wat wordt de verhouding tussen de op te richten stichting en de coöperatie?
Dat moet nog worden uitgewerkt, maar wat in elk geval niet kan is dat bestuurders van de coöperatie ook bestuurders zijn van zo'n steunstichting.
Peter Coomans stelt zich voor als kandidaat voor de benoeming tot secretaris. Hij wil zijn kennis en talenten graag inzetten voor de boerderij.
Vraag: Wat heeft je gemotiveerd om lid te worden?
Het is een fantastisch concept, lokaal voedsel verbouwen. Ook het sociale aspect is van belang, na werken in het buitenland is de integratie in Heemstede nog niet helemaal geslaagd, dus ook dat is een reden om aan te sluiten.
De leden begroeten het voorstel tot benoeming van Peter Coomans tot secretaris met luid applaus.
Voorzitter Bart de Visser bedankt de scheidend secretaris Marcel Oomen voor zijn inbreng, kennis en ervaring. Bestuurslid Annemarie Tiggelman spreekt haar bewondering uit voor zijn kennis en ervaring en bedankt hem namens het bestuur en de leden en overhandigt een fraai cadeau in de vorm van twee publicaties plus een jaarabonnement op vogelgebied.
Marcel Oomen memoreert dat hij in het eerste jaar van de boerderij heeft gefunctioneerd als logistiek manager. Hij had twijfel bij zijn toetreding tot het bestuur of het wel goed zou gaan, maar dankzij de noodzaak een forse crisis op te lossen werd het bestuur een echt team. Hij bedankt vervolgens de individuele leden van het bestuur en de leden van het Team Ledenadministratie en Communicatie voor de goede samenwerking.
Vraag: Waarom is het proeflidmaatschap niet behandeld?
Dit is onderdeel van de wijzigingen van het huishoudelijk reglement. De test die we ermee hebben gedaan is geslaagd, nu is het voorstel om dit permanent te maken.
Dagvoorzitter Saar Francken sluit de vergadering om 22.35 uur.